Razumijevanje filma : ogledi iz teorije filma | Hrvoje Turković

NAPOMENA O TEKSTOVIMA

 

I. Filmološke marginalije. Najveći dio članka u ovom dijelu knjige čitan je na Prvom programu Radio Zagreba, u razdoblju između 1976. i 1980, u sklopu emisija “U prvom planu – danas film”, pod uredništvom Petra Krelje. Iznimkom su slijedeći tekstovi: “Svijet reklame”, objavljen u Startu, 167, 1975, Zagreb, pod nazivom “Reklama je ozbiljna, šašava i nezaobilazna”; tekst “Zašto umjetnici ne vole svoje kritičare”, objavljen u Vjesniku, Kultura utorkom, 178, 31. kolovoza, 1971, Zagreb; tekst “Operativna zamjenjivost i kulturalna različitost filma i televizije”, objavljen u jednom od biltena Muzičkog bijenala, 1977; tekst “Televizija kao obavještajni medij”, objavljen u Vjesniku, Kultura utorkom, 198, 25. siječnja, 1972, pod nazivom “Televizija kao novina, film kao knjiga; tekst “Intimističke crte televizije”, objavljen u Studentskom listu, 11, 1970, Zagreb, pod nazivom “Draga moja televizijo: o intimističko-privatnim crtama televizije”.

Dio tekstova čitan na radiju naknadno je tiskan u sklopu članaka: “Napomene o filmologiji i filmu”, Bilten Filmoteke 16, 3, 1977, Zagreb, i “Filmološke marginalije”, Bilten Filmoteke 16, 4, 1978, Zagreb. Ostatak nije nigdje tiskan.

II. Pitanje “prirode” filma. Tekst “André Bazin i realizam” objavljen je u Filmu, 14-15, 1978-79, Zagreb. “Teatralnost u filmu”, objavljen je u Biltenu Filmoteke 16, 8, 1980, Zagreb. “Filmsko i nefilmsko, ili kako je moguća intermedijalnost” nije dosad tiskan. “Filmičnost: ogled iz filozofije filma” i Dodaci objavljen je u Filmskim sveskama, 3, 1984, Beograd, pod naslovom “Pojmovi i pristupi”; ovdje je tiskan sa stanovitim kraćenjima i preinakama.

III. Pitanje stila. Tekst “Elipsa kao stilistička figura” objavljen je u Filmu, 2, 1975, Zagreb, pod naslovom “Analiza elipse u Murnauovom Posljednjem čovjeku”. Tekst “Tipovi animacije” objavljen je u Filmu, 14-15, 1978, Zagreb. Tekst “Narativni stilovi na filmu: primitivni, klasični i modernistički” nije do sada nigdje tiskan.

X

Sadržaj

Predgovor


FILMOLOŠKE MARGINALIJE
1. FIKCIONALNOST, STEREOTIPIJE I ORIGINALNOST
Fikcionalni i nefikcionalni film / Fikcionalnost i fabula / Fantastika i priroda filma (uz film Proviđenje Alaina Resnaisa) / Moć uvjetnog prihvaćanja filmova / Koji je film “naivan” / Metažanr i Doktor Divjak / Motivi u filmu / O filmskim serijalima / Serijske karakteristike u Ratu zvijezda / Dvije značajke dječjih filmova i njihovih fikcija / Kopiranje i originalitet na filmu (uz film Beštije Živka Nikolića) / O pojmu filmskog autorstva / Klasicizam na filmu (Viscontijev slučaj)

2. FILMSKI POSTUPCI
Tipovi pažnje na filmu / Važnost pozadine kadra / Dubinska mizanscena / Pretapanja u Veseloj udovici Ericha von Stroheima / Prikrivena elipsa u Ozuovom filmu / Stilizirani zvukovi udaraca u kung-fu filmovima i špageti-vesternima / Disko-glazba i film / Opisne sekvence u filmu / Opis stanja u igranom filmu / Perspektiva pripovijedanja / In medias res (Pripremite maramice i Posljednji bračni par u Americi) / Uloga planova (uz Ženu koja plače Jacquesa Doillona) / Uvođenje ključnih likova u filmu Djevojka za odmor / O filmskoj ulozi i o filmskom liku (uz Buñuelov Taj mračni predmet želje) / Odijevanje likova u filmu (uz film Surova igra Roya Hilla)

3. FILMSKE VRSTE I OBIČAJI
Što je to dokumentarni film (uz film Posljednji krici iz savane) / Lažni dokumentarac / Svijet reklame / Pornografski film kao žanr / Erotika na filmu / Kakve su posljedice duljine filma na strukturu filma / Razlika između dugog i kratkog crtanog filma (Snjeguljica i sedam patuljaka) / Običaji pri gledanju filma / O uvjetima prikazivanja filma s filmološkog stajališta / Zašto umjetnici ne vole svoje kritičare

4. FILM I TELEVIZIJA
Operativna zamjenjivost i kulturalna različitost filma i televizije / Televizija kao obavještajni medij / Intimističke crte televizije



PITANJE “PRIRODE” FILMA
5. ANDRÉ BAZIN I REALIZAM
Ontološki argument / Argument izrađevine / Ontološki paradoks / Dijalektički argument / “Realizam” kao standard / Realizam kao “autorizam”

6. TEATRALNOST U FILMU
Purizam / Uloga teatralnosti u ranom nijemom filmu / Signali “umjetničkog” / Stilizacijska funkcija teatralnosti / Zaključak

7. FILMSKO I NEFILMSKO
(ili, kako je moguća intermedijalnost)
1. Problem posebnosti filma / 2. Metodološki pristupi problemu posebno / 3. Razgraničenje među medijima / 4. Scenarij kao “nefilmski” element / 5. Da li je scenarij nužno verbalan / 6. Predodžbe i njihovo izazivanje / 7. Komunikacijsko specifiranje predodžaba / 8. Veze i razilaženja među medijima / 9. Ponovo o scenariju i filmu

8. FILMIČNOST
(ogled iz filozofije filma)
0. Uvod / 1. Petrićeve odredbe / 2. Terminološko-klasifikacijski problemi / 3. Filmsko i filmično, implicitne razlike / 4. Filmičnost i “izražajnost” / 5. Izraznost i izrazni elementi / 6. Neki “izrazni elementi filma” / 7. Opreka filmično/filmsko i izraz / 8. Problem specifičnosti / 9. Problem “mizankadra” / 10. Bogatstvo izraza i filmičnost / 11. Bogatstvo izraza i integriranost / 12. Jedinstvo u raznovrsnosti i estetičnost / 13. Tematizacija izraza, estetičnost i sinematičnost / 14. Integracija tematiziranog izraza: izražajnost, stil / 15. Ograničenje stilske teze o sinematičnosti / Dodatak A: “Ontološka autentičnost” / Dodatak B: “Kinestezija” / Dodatak C: Sinestezija



PITANJE STILA
9. ELIPSA KAO STILISTIČKA FIGURA
(na primjeru Murnauovog Posljednjeg čovjeka)
Pojam elipse / Što pojam elipse podrazumijeva? / Što znači biti “stilističkom figurom”? / Elipsa kao stlistička figura / Opis kadra u kojem se elipsa javlja u Posljednjem čovjeku / Zamjedbene značajke kadra / Kontekstualne odrednice kadra / Elipsa kao izostavljanje sastojaka radnje / Učinak elipse (njeno “značenje”) / Svjetonazorna funkcija stilističkih postupaka / Konačne primjedbe

10. TIPOVI ANIMACIJE
Uvod: animirani i neanimirani film / Puna animacija i simbolička animacija / Tipovi nekontinualne animacije / Simboličke posljedice nekontinualnosti / Simbolički primitivizam / Kolažna animacija / Animacija pokreta i transformacijska animacija

11. NARATIVNI STILOVI NA FILMU: PRIMITIVNI, KLASIČNI I MODERNISTIČKI
Uvod / Primitivni stil / Klasični stil / Pojava modernističke alternative / Razvijeni klasični stil / Modernistički stil / Prilike s globalnim stilovima u nas



Bibliografija
Napomena o tekstovima


Impresum

Kolačiće koristimo kako bismo poboljšali Vaše korisničko iskustvo. Ukoliko se slažete, tada prihvaćate korištenje kolačića i web stranice sukladno našoj politici privatnosti.